Krótki opis metody

Terapia Skoncentrowana na rozwiązaniach, czy szerzej rzecz ujmując Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach (ang. Solution Focused Brief Therapy, Solution Focused Approach) jest określonym sposobem postrzegania zarówno samego człowieka, natury jego problemów, możliwości zmiany oraz najbardziej użytecznych sposobów pomagania ludziom w jej osiągnięciu. Sposobem, który możemy określić jako podejście radykalne, oparte o ideę konwersacji, zakładające możliwość skutecznej pracy nad zmianą bez potrzeby zgłębiania, czy szczegółowej analizy natury problemów, których doświadczają klienci. Podejście to zakłada także upełnomocnienie klienta, rozumiane jako jednocześnie środek i efekt końcowy relacji pomocowej. Idea ta bazuje na dwóch źródłach: znaczeniu przypisywanemu budowaniu obrazu rozwiązań, które są domeną tzw. preferowanej przyszłości klienta oraz przekonaniu, że klienci posiadają wystarczające zasoby, aby obraz ten zmaterializować w swojej przyszłości, czyli osiągnąć zakładane cele.

Autorami tego modelu są Steve de Shazer i Insoo Kim Berg, którzy wraz z zespołem swoich współpracowników od końca 70-tych lat ubiegłego wieku rozwijali go w ramach Centrum Terapii Krótkoterminowej w Milwaukee w Stanach Zjednoczonych. Nawiązywali oni do dorobku M. H. Ericksona oraz metod pracy stosowanych w Mental Research Institute w Palo Alto (M. D. Delekman, 2006). Doświadczenia te związane były z pracami J. Haley’a, D. Jacson’a i J. Weakland’a zaangażowanymi w pracę grupy G. Bateson’a (F. N. Thomas, 2013).

Przybliżenie podstawowych założeń i interwencji konstytuujących Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach nastręcza pewnych trudności wynikających z jego istoty. W myśl słów S. de Shazera, model ten składa się bowiem z prostych opisów podobieństw i różnic w stosowanych różnych interwencjach służących zmianie (S. de Shazer, 1988). Z założenia jego opis koncentruje się głównie na tym, co działa, a pomija odpowiedzi dlaczego coś działa. Stąd też chcąc go przedstawić pomocny jest raczej opis głównych jego zasad, niż próba wyjaśniania mechanizmów związanych z określonymi strategiami, czy interwencjami.

Kluczowymi dla rozumienia Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach jest kilka konstytuujących go założeń. Przede wszystkim anormatywność i uznanie kompetencji klienta, koncentracja na jego osobie oraz zasobach. Ponadto istotna jest również koncentracja na potrzebach i celach, które wyznaczają kierunek pracy. Wiąże się to z przekonaniem o konieczności kreowania określonej, pożądanej przez klienta wizji przyszłości. Istotny wydaje się także specyficzny sposób rozumienia samej zmiany.

Powyższe kwestie materializują się w kontakcie z klientem. Innymi słowy przekładają się na stosowanie określonych „narzędzi” pomocnych w prowadzeniu dialogu z klientem, który ma służyć poszukiwaniu jego własnych rozwiązań. Sprowadzają się one zatem do sztuki konwersacji o problemie, o rozwiązaniach, o możliwościach i wyjątkach, a także o aktualnym miejscu klienta na drodze do zmiany i strategiach służących jej osiągnięciu.